Kiswahili Mpango wa Trump kwa Gaza: Netanyahu anaunga mkono, lakini maswali bado yapo

Marekani inaongoza juhudi mpya za kidiplomasia kumaliza vita vya miaka miwili kati ya Israel na Hamas huko Gaza. Tarehe 29 Septemba 2025, Rais Donald Trump aliwasilisha mpango wa amani wa pointi 21 unaolenga kusitisha mapigano, kuachilia mateka na kuweka serikali ya mpito katika Ukanda huo.

Wakati wa mkutano na waandishi wa habari katika Ikulu ya White House, Waziri Mkuu wa Israel, Benjamin Netanyahu, alitangaza kuwa anaunga mkono mpango huu, akisisitiza kuwa unafikia malengo ya Israel ya kuwarejesha mateka wote, kumaliza utawala wa Hamas na kuhakikisha Gaza haishambulii tena Israel.

Licha ya uungwaji mkono huo, baadhi ya vipengele vinapingwa na Hamas haijashiriki rasmi mazungumzo

Maudhui Muhimu ya Mpango wa Amani

Mpango wa Trump una vipengele kadhaa vinavyolenga kusitisha vita na kurejesha utulivu. Hatua kuu ni pamoja na:

Sitisho la mapigano na kuachiliwa kwa mateka – Pindi Israel itakapo kubali hadharani mkataba huu, mapigano yataisha na Hamas itatakiwa kuwaachilia mateka wote, wakiwa hai au wamefariki, ndani ya saa 72.
Wakati huo huo, Jeshi la Israel litajiondoa katika maeneo yaliyokubaliwa ili kuruhusu mazungumzo ya uachilizi kufanyika.

Kubadilishana wafungwa – Israel itafungua milango kwa wafungwa 250 waliopatikana na hatia ya vifungo vya maisha pamoja na Wapalestina 1,700 waliokamatwa tangu vita kuanza.

Kuondoa silaha za Hamas na kujiondoa kwa Israel – Hamas inatakiwa kufutilia mbali silaha zake, wakati Israel ikiondoa majeshi yake hatua kwa hatua, chini ya usimamizi wa kimataifa.

Serikali ya mpito na polisi mpya – Gaza itaongozwa na serikali ya mpito ya watalaam wa Kipalestina (technocrats), huku kikosi cha kimataifa kikifundisha jeshi jipya la polisi la Kipalestina na kusimamia usalama.

Njia ya kuelekea dola la Palestina na kukataa uhamisho wa nguvu – Mpango unasema wazi kwamba hakuna Mpalestina atakayelazimishwa kuondoka Gaza; badala yake, raia watatiwa moyo kubaki na kujenga upya. Pia unazuia kuunganishwa kwa Ukingo wa Magharibi na unaweka njia ya masharti kuelekea kuanzishwa kwa taifa la Palestina.

Msimamo wa Netanyahu na Mataifa ya Kiarabu

Netanyahu alisifu mpango huu, akisema unatimiza malengo ya Israel: kuwarejesha mateka, kubomoa uwezo wa kijeshi wa Hamas na kumaliza utawala wake wa kisiasa. Hata hivyo, bado yupo na wasiwasi kuhusu ushiriki wa Mamlaka ya Palestina na ahadi za uundaji wa taifa la Palestina. Kwa upande mwingine, mataifa ya UAE na Saudi Arabia yanamtaka Israel kukubaliana na mpango huo na kusitisha mipango yoyote ya kuunganisha Ukingo wa Magharibi. Mataifa haya, pamoja na Marekani, yanasisitiza kwamba kuunda taifa la Palestina ni muhimu kwa uhusiano wa kawaida wa kidiplomasia na Israel

Changamoto na Maswali Yanayobaki

Kuna masuala kadhaa yanayohitaji majibu kabla ya mpango huu kutekelezwa:

• Kutokuwepo kwa Hamas kwenye meza ya mazungumzo: Hamas haijapokea mpango huu rasmi, hivyo haijatoa msimamo wake. Ikiwa itaukataa, mpango huo unaweza kuwa bure.
• Taarifa zisizo na muda maalum: Hatua inayohusisha Mamlaka ya Palestina kukamilisha mageuzi haina ukomo wa muda, jambo linalotia shaka.
• Ulinganifu wa usalama na uhuru: Masharti ya kuvunjwa kwa Hamas na kuwepo kwa jeshi la kimataifa yanapokelewa kama aina nyingine ya udhibiti, hivyo kuibua upinzani kutoka kwa Wapalestina.
• Mahitaji ya kibinadamu: Vita vimesababisha vifo vya zaidi ya watu 66,000 na kuharibu makazi mengi. Mpango wowote unaopuuzia ujenzi upya na huduma kwa raia unaweza kukosa kukubalik

Hitimisho na Matarajio

Mpango wa Trump unaonyesha mabadiliko katika msimamo wa Marekani: sasa unakataa uhamisho wa nguvu na unafungua njia kuelekea taifa la Palestina.

Utekelezaji wake utategemea kukubalika na Hamas, msimamo wa serikali ya Israel na msaada wa mataifa ya Kiarabu. Wakati huo huo, mamilioni ya Wapalestina wanahitaji haraka utulivu na msaada wa kibinadamu. Swali linalobaki ni:

Je, mpango huu utaweza kuvunja mzunguko wa vurugu na kulingania amani endelevu?